اقتصاد۲۴ نوشت: در روزهایی که منطقه خاورمیانه بر روی انبار باروت قرار دارد و هر واژه، سیگنال یا موضعگیری دیپلماتیک میتواند سرنوشت امنیت ملی و سفره مردم را تغییر دهد، باز هم صدای سازهای ناکوک از درون شنیده میشود. در حالی که ساختار عالی تصمیمگیری در جمهوری اسلامی ایران با درک دقیق از شرایط جنگی و فشارهای بینالمللی، راهبرد تنشزدایی هوشمندانه در قبال همسایگان را در پیش گرفته است، جریانی رادیکال در داخل، گویی بقای خود را در استمرار تنش و انزوای مطلق میبیند.
هجمههای اخیر به پیام ویدئویی مسعود پزشکیان، رئیسجمهور و عضو شورای موقت رهبری، نشاندهنده شکافی خطرناک است؛ جایی که مدعیان همیشگی ولایتپذیری، حتی تصمیمات جمعی عالیترین نهاد حاکمیتی را فدای بازیهای جناحی و شعارهای تندروانه میکنند.
پیام پزشکیان؛ تدبیر برای خلع سلاح دشمن
مسعود پزشکیان در پیام اخیر خود با صراحت اعلام کرد: «در شورای موقت رهبری تصمیم گرفتیم که نیروهای مسلح از این پس نباید به کشورهای همسایه حمله کنند یا موشک بزنند، مگر اینکه از آن کشورها بخواهند به ما حمله کنند. من فکر میکنم این را باید با دیپلماسی حل کنیم.»
این جملات، نه نشاندهنده ضعف، بلکه یک «عقلانیت راهبردی» برای جدا کردن صف همسایگان از دشمنان اصلی یعنی آمریکا و رژیم صهیونیستی است. اما بلافاصله پس از این موضعگیری، موجی از اتهامات تحت عنوان «مواضع ذلیلانه» از سوی برخی نمایندگان و چهرههای تندرو روانه پاستور شد. سوال اینجاست: وقتی تصمیمی در سطح «شورای موقت رهبری» اتخاذ شده، حمله به مجری آن (رئیسجمهور) به معنای به چالش کشیدن کل ساختار تصمیمگیر در نظام نیست؟
تندروی علیه شورای رهبری؛ نقد یا خروج از حاکمیت؟
محمد منان رئیسی، نماینده قم، در واکنشی تند که تعجب بسیاری از ناظران سیاسی را برانگیخت، پیام پزشکیان را «عذرخواهی عجیب و ذلیلانه» خواند و حتی فراتر از آن، موضوع «معرفی فوری رهبر جدید» توسط مجلس خبرگان را پیش کشید.
علیاصغر نخعی راد، نماینده مشهد نیز نوشت: «جناب رئیس جمهور، کشورهای عربی که پایگاه در اختیار دشمن گذاشته و اجازه استفاده از آنها را برای حمله به کشور ما دادهاند، اگر شریک جرم نباشند، لااقل معاون جرم در شهادت رهبر عزیز و ۱۶۷ کودک دبستانی و قریب به ۲۰۰۰ هموطن ما هستند. در همه نظامهای حقوقی دنیا، شریک یا معاون جرم را مجازات میکنند نه اینکه از آنها عذرخواهی کنند.»
او حتی فراتر رفت و افزود: «عذرخواهی شما از شرکا یا معاونین جرم در شهادت رهبر عزیزتر از جانمان، امر پسندیدهای نیست. اگر نظامیان ما در این چند روزه فقط پایگاههای آمریکا یا محل اختفاء تروریستهای آمریکایی را میزدند از بزرگواری ملت ایران است والا باید کاخ امراء کشورهای مذکور را با خاک یکسان میکردیم».
ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس نیز در شبکه اجتماعی ایکس به پیام پزشکیان واکنش نشان داد و نوشت: «همه پایگاههای صهیونی آمریکایی مستقر در منطقه، هدف مشروع و قانونی ما در این جنگ هستند. ایران اسلامی هیچ خط قرمزی در دفاع از منافع ملی ندارد. این نبرد ادامه دارد ...».
این نوع موضعگیری نشان میدهد که طیف رادیکال، حتی برای نهادی که به صورت موقت وظایف رهبری را بر عهده دارد، اعتبار قائل نیست. اگر این طیف مدعی است که باید مسیر مقاومت حفظ شود، آیا نمیداند که شورای موقت رهبری، دقیقاً بر مبنای مصالح کلان نظام تصمیم میگیرد؟ ایراد گرفتن به تصمیمی که خروجی عالیترین سطح حاکمیت است، نشاندهنده نوعی خوداجتهادی سیاسی است که در شرایط جنگی، میتواند به مثابه ستون پنجم دشمن عمل کرده و انسجام ملی را متلاشی کند.
همصدایی ناخواسته رادیکالیسم داخلی و ترامپ
نکته تاملبرانگیز، واکنش سریع دونالد ترامپ به این تحولات بود. ترامپ با موجسواری بر روی سخنان پزشکیان، مدعی شد که ایران «تسلیم همسایگان» شده و دیگر «قلدر منطقه» نیست. جالب اینجاست که هم ترامپ در واشنگتن و هم رادیکالها در تهران، هر دو یک روایت را دنبال میکنند: «تضعیف ایران».
در حالی که دستگاه دیپلماتیک و نظامی ایران تلاش میکند با تفکیک میان پایگاههای آمریکایی و خاک کشورهای همسایه، هزینه جنگ را برای دشمن بالا برده و دوستان منطقهای خود را افزایش دهد، تندروهای داخلی با برچسب «ذلت» بر روی این تدبیر، دقیقاً در زمین ترامپ بازی میکنند. آنها با فشار برای تداوم حملات بیمحابا به همسایگان، عملاً به دنبال تحقق آرزوی ترامپ یعنی فروپاشی کامل روابط منطقهای ایران و بالا گرفتن شعلههای آتش جنگ هستند.
روایت نظامیان؛ اقتدار در کنار حسن همجواری
برخلاف تصور رادیکالها، نهادهای نظامی ایران نیز کاملاً هماهنگ با شورای رهبری و دولت عمل میکنند. قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا صراحتاً در اطلاعیهای اعلام کرد: «منافع و حاکمیت ملی کشورهای همسایه را محترم میشماریم... لیکن تمام پایگاههای نظامی و منافع آمریکا و رژیم صهیونیستی در منطقه به عنوان هدف اصلی زیر ضربات خواهند بود.»
حمیدرضا مقدمفر، مشاور عالی فرمانده سپاه نیز در تبیین این سیاست گفت: «حرف و تصمیم شورای رهبری این است که اگر کشورشان را در اختیار دشمن قرار ندهند، ما حملات را به این کشورها متوقف میکنیم. این چیز جدیدی نیست.»
همچنین سردار شکارچی، سخنگوی ارشد نیروهای مسلح تاکید کرد: «امنیت همه کشورهای مسلمان، امنیت جمهوری اسلامی است.»
این نشان میدهد که برخلاف ادعای طیف رادیکال، هیچ عقبنشینی رخ نداده است، بلکه یک دقت هدفگیری سیاسی و نظامی صورت گرفته است. نیروهای مسلح میگویند هدف ما اسرائیل و آمریکا است، نه همسایگان مسلمان. اما گویا رادیکالها تمایل دارند ایران را با تمامی همسایگانش درگیر کنند تا شاید در پس این آشوب، منافع سیاسی خود را تامین کنند.
موقعیتنشناسی در بزنگاه تاریخی
ایران در حال حاضر تحت فشارهای شدید اقتصادی و تهدیدات نظامی مستقیم است. در چنین شرایطی، هرگونه سخنی که بوی تنشزایی غیرضروری با همسایگان را بدهد، به معنای گشودن جبهههای جدید علیه کشور است.
طیف رادیکال که امروز به رئیسجمهور و شورای رهبری میتازد، باید پاسخ دهد که جایگزین آنها برای اداره کشور در شرایط جنگی چیست؟ آیا آنها میخواهند در حالی که موشکهای دشمن به سمت ایران نشانه رفته است، ما با دست خودمان عربستان، امارات، کویت و آذربایجان را هم به دشمنان خونی خود تبدیل کنیم؟
نقد به عملکرد اقتصادی دولت یا سایر حوزهها امری پذیرفته شده است، اما وقتی پای «سیاست کلان دفاعی و امنیتی» وسط میآید که مراجع عالی نظام درباره آن به جمعبندی رسیدهاند، مخالفتهای علنی و توهینآمیز، چیزی جز «تضعیف حاکمیت» در برابر دشمن خارجی نیست.
لزوم بازگشت به مدار عقلانیت
آنچه مسعود پزشکیان به عنوان عضو شورای موقت رهبری اعلام کرد، دیپلماسی از موضع قدرت است. پیامی که به همسایگان میگوید: اگر با دشمن ما همراهی نکنید، از سوی ما در امان هستید. این هوشمندانهترین روش برای منزوی کردن رژیم صهیونیستی در منطقه است.
رادیکالهایی که امروز فریاد وا اسفا سر میدهند، باید بدانند که در شرایط جنگی، اتحاد بزرگترین سلاح است. حمله به ارکان تصمیمگیر نظام و متهم کردن آنها به ذلت، تنها خوراک تبلیغاتی برای امثال ترامپ فراهم میکند تا ادعا کنند ایران در موضع ضعف قرار گرفته است.
زمان آن رسیده که مدعیان انقلابیگری، تفاوت میان شجاعت و تهور بیمنطق را درک کنند. همراهی با شورای موقت رهبری و دولت در این شرایط حساس، نه یک انتخاب جناحی، بلکه یک ضرورت ملی است. عبور از این پیچ تاریخی ممکن نیست مگر با سکوت رادیکالیسم و میدانداری عقلانیت و تدبیر. هموطنان عزیز و ناظران سیاسی به خوبی تشخیص میدهند که چه کسی به دنبال حفظ امنیت ملی است و چه کسی با شعارهای تند، بنزین بر آتش تهدیدات خارجی میریزد.